Glosariusz


Terminy niemieckie
Abnehmen	odjęcie	Zestaw technik polegających na zsunięciu własnej głowni z miecza przeciwnika i uderzenie po jej drugiej stronie.
Absetzen	odsunięcie	Zestaw technik, które zmieniają trajektorię ataku przeciwnika (pchnięcia lub uderzenia), jednocześnie go trafiając.
Ansetzen	nasadzenie	Pchnięcie. W naukach Liechtenauera wymieniane są pchnięcia górne (obere Ansetzen) i pchnięcia dolne (untere Ansetzen). Każde pchnięcie można wykonać w dowolne otwarcie.
Alber, Olber	głupiec	Jedna z czterech postaw długiego miecza wymienionych w naukach Johannesa Liechtenauera; sztych miecza wymierzony jest w ziemię przed szermierzem, miecz trzymany jest w wyciągniętych rękach.
Binden	zwarcie	Moment, w którym spotykają się głownie mieczy.
Bloßen, Blößen, plosen	otwarcia	Jedna z kluczowych koncepcji taktycznych zawartych w naukach Johannesa Liechtenauera, podział ciała ludzkiego na cztery części wzdłuż linii pionowej dzielącej ciało na pół oraz na wysokości pasa
Bloßfechten	walka bez zbroi	Walka z przeciwnikiem nieopancerzonym lub lekko opancerzonym; używane też na określenie walki długim mieczem opisanej przez Johannesa Liechtenauera.
Degen	sztylet	Jeden z podstawowych rodzajów broni w średniowieczu; przeważnie przeznaczony do pchnięć
Fülen, Fühlen	wyczucie nacisku	Kluczowa koncepcja dla szermierki mieczem, której celem jest odpowiednie wybranie techniki w zależności od nacisku, jaki przeciwnik wywiera swoim mieczem.
Harnischfechten	walka w zbroi	Walka z przeciwnikiem całkowicie opancerzonym w zbroję płytową.
Hart	twardy	Określenie na przeciwnika, który napiera głownią na naszą głownię.
Hau, Haw	uderzenie	Jeden z trzech podstawowych rodzajów ataku mieczem.
Hengen	zawieszenia	Pozycje miecza, w których sztych wymierzony jest w przeciwnika - górne zawieszenie u Johannesa Liechtenauera jest pokrewne postawie wołu, a dolne pługa.
Hut	garda	Jedna z podstawowych koncepcji w walce długim mieczem, używane naprzemiennie z terminem postawa. Nie jest ona tożsama z terminem zasłona i oznacza pozycję, w której znajduje się szermierz na początku lub w trakcie walki.
Indes, In des, Inndes	jednocześnie	Koncepcja taktyczna opisująca działanie jednoczesne z działaniem przeciwnika albo analogicznie do fühlen, wybór odpowiedniej techniki w momencie zderzenia mieczy.
Kampffechten	walka pojedynkowa	Termin używany w odniesieniu do niemieckich ordaliów. Dwaj walczący odziani są w pełne zbroje i walczą w szrankach przy pomocy włóczni, tarczy, miecza i sztyletu.
Kron	korona	Jedna z drugorzędnych postaw szermierczych. Jelec trzymany jest przed twarzą, a sztych wymierzony jest w górę. Wymieniona w naukach Liechtenauera jako sposób obrony z postawy głupca przeciw uderzeniom górnym.
Krumphau, Krumphaw	krzywe uderzenie	Drugie z sekretnych uderzeń zamieszczonych w naukach Johannesa Liechtenauera. Wykonywane krótkim bądź długim ostrzem w zależności od przekazu, często wymierzone w ręce.
Kunst des Fechtens	sztuka fechtunku	Niemiecka nazwa na średniowieczne sztuki walki jako takie.
Kurtze Schneide	krótkie ostrze	Dla osoby stojącej w postawie prawego pługa jest to ostrze zwrócone w stronę osoby trzymającej miecz, wykorzystywane przy niektórych uderzeniach, np. Zwerchau.
Lange Schneide	długie ostrze	Dla osoby stojącej w postawie prawego pługa jest to ostrze zwrócone w stronę przeciwnika, przeważnie wykorzystywane do uderzania.
Langen Ort	długi sztych	Drugorzędna postawa szermiercza. Ręce są prawie wyprostowane, a sztych wymierzony w przeciwnika. Naturalne zakończenie dolnych pchnięć.
Langes Swert, Langes Schwert	długi miecz	Forma miecza charakteryzująca się długą głownią (pow. 80 cm) i rękojeścią przeznaczoną do chwytu oburącz.
Leger	postawa	Jedna z podstawowych koncepcji w walce długim mieczem, używane naprzemiennie z terminem garda.
Meisterhau, Meisterhaw	mistrzowskie uderzenie	Określenie nadane przez Joachima Meyera na sekretne uderzenia Johannesa Liechtenauera.
Merkverse	wersety	Nauki mistrzów przekazywane były pod postacią wierszy, żeby łatwiej je było zapamiętać; pierwsze znane nam wersety pochodzą od mistrza Johannesa Liechtenauera.
Messer	nóż, tasak	Powszechna w średniowieczu broń klas niższych, często jednosieczna z lekko zakrzywioną głownią, posiadająca oprawę nożową.
Nach	po	Kluczowa koncepcja taktyczna niemieckich sztuk walki. Oznacza zarówno czas wykonania techniki, jak i zasadę defensywną - wykorzystanie kontrataku po ataku przeciwnika.
Nebenhut	postawa bliska	Drugorzędna postawa, występuje jedynie w traktacie Sigmunda Ringecka jako dodatek do nauk Johannesa Liechtenauera. Jej opis nie jest do końca jasny.
Oberhau, Oberhaw	uderzenie górne	Jeden z dwóch podstawowych rodzajów uderzeń stosowanych w walce długim mieczem.
Ochs	wół	Jedna z czterech postaw długiego miecza wymienionych w naukach Johannesa Liechtenauera; określenie używane też do oznaczenia górnych otwarć.
Ort	sztych	Część miecza wykorzystywana do pchnięć.
Pflug	pług	Jedna z czterech postaw długiego miecza wymienionych w naukach Johannesa Liechtenauera.; Mecz trzymany jest nad kolanem, ze sztychem skierowanym w przeciwnika. Dolne zawieszenie. Określenie używane też do oznaczenia dolnych otwarć.
Ringen	zapasy	System walki wręcz zawierający mocowania, uderzenia, kopnięcia, dźwignie i łamania.
Ringen am Swert	zapasy na mieczu	Określenie technik przechodzenia od zwarcia do zapasów - rzutów, odebrania miecza itp.
Roßfechten	walka konna	Nazwa nadana walce z konia.
Schielhau	uderzenie spojrzenia	Czwarte z pięciu sekretnych uderzeń wymienionych w naukach Johannesa Liechteanuera. Uderzenie górne, zadawane krótkim ostrzem w ramię albo twarz.
Scheitelhau	uderzenie ciemienia	Piąte sekretne uderzenie wymienione w naukach Johannesa Liechtenauera. Pionowe uderzenie górne, wykonywane przez wyrzut miecza do przodu, bez zamachu, wymierzone w ciemię przeciwnika.
Schnitt	cięcie	Krojący ruch miecza, jeden z trzech rodzajów ataku.
Schranckhut, Schrankhut	postawa płotu	Drugorzędna postawa w naukach Liechtenauera. Miecz ustawiony jest ze sztychem do dołu, a rękojeść znajduje się przed szermierzem. Opisana w sekcji dotyczącej uderzenia krzywego.
Schwech	część słaba	Słaba część miecza, od połowy głowni do sztychu, gdzie szermierz może przyłożyć najmniejszą siłę.
Swert, Schwert	miecz	Broń sieczna, przeważnie tym terminem określało się miecze przeznaczone do walki jedną ręką.
Swertnehmen, Schwertnehmen	odebranie miecza	Zestaw technik pozwalających szermierzowi odebrać przeciwnikowi broń.
Sprechfenster	rozmównica	Koncepcja taktyczna i postawa u Johannesa Liechtenauera. Szermierz niepewny działań przeciwnika powinien dążyć do powiązania mieczy i stamtąd próbować wykonać własne akcje.
Starck	część silna	Część miecza od rękojeści do połowy głowni, gdzie szermierz może przyłożyć większą siłę.
Stich	sztych	Jeden z trzech rodzajów ataku mieczem albo część miecza do tego wykorzystywana
Unterhau, Unterhaw	uderzenie dolne	Jeden z dwóch podstawowych rodzajów uderzeń stosowanych w walce długim mieczem.
Verbogen haue	sekretne uderzenia	Takie uderzenia, które jednocześnie chronią szermierza i ranią jego przeciwnika;.Johannes Liechtenauer wymienia ich pięć: gniewne, skrzywione, krzyżowe, spojrzenia, ciemiena.
Versetzen	przełamanie, odsunięcie, zbicie, parowanie	Dowolne uderzenie zmieniające kierunek lub przechwytujące cios przeciwnika. Także jedno z czterech sekretnych uderzeń przełamujących postawy opisane w wersach Johannesa Liechtenauera. Termin ten oznacza również w niektórych traktatach po prostu "obronę"
Vom Tag, Vom Dach	z dachu	Jedna z czterech postaw długiego miecza wymienionych w naukach Johannesa Liechtenauera; miecz trzymany jest na prawym ramieniu lub nad głową.
Vor	przed	Kluczowa koncepcja taktyczna, określająca zarówno czas wykonania akcji szermierczej, jak i zasdę ofensywną - atakowanie przeciwnika w celu uniemożliwienia mu zadania ciosu.
Weich	miękki	Określenie przeciwnika, który nie wywiera nacisku na ostrze.
Winden	zawinięcia	Zestaw technik stosowanych po zwarciu polegających na obróceniu miecza tak, aby uzyskać kontrolę nad głownią przeciwnika
Zornhau, Zornhaw	gniewne uderzenie	Pierwsze z mistrzowskich uderzeń wymienionych w naukach Johannesa Liechtenauera, proste ukośne uderzenie górne.
Zwerchau, Zwerchhau, Twerchaw	uderzenie poprzeczne	Trzecie z sekretnych uderzeń wymienionych w naukach Johannesa Liechtenauera. Poziome uderzenie wykonywane na prawą stronę krótkim, a na lewą długim ostrzem; jest również przełamaniem postawy Vom Tag

Terminy niemieckie